Categoriearchief: Uncategorized

Trotse ambtenaren aan het woord, deel II

Dagelijks komen we in ons werk gedreven, slimme, leuke en betrokken ambtenaren tegen. Mensen die het verschil willen maken en die een bijdrage willen leveren aan een betere samenleving en een goed functionerende overheid. In ons boek De Ideale Ambtenaar laten we een aantal van deze publieke professionals aan het woord. Heel verschillende mensen, met verschillende drijfveren en benaderingen. Maar allemaal trots op wat ze doen. Wesna Snijder vertelt over haar werk bij de gemeente Delft, een stad die geworteld in haar verleden met een open blik naar de toekomst kijkt.

De ideale ambtenaar bestaat niet, of toch wel?

In gesprek met Binnenlands Bestuur vertellen Bas en Ronald over het concept De Ideale Ambtenaar en het boek dat hierover net is verschenen.

Tekst website Binnenlands Bestuur:

Er zijn honderdduizenden ideale ambtenaren, schrijven Ronald Derks, manager in het sociaal domein bij de gemeente Delft en Bas van Leeuwen, manager op het gebied van wonen bij de gemeente Amsterdam. Ze geven samen al jaren de workshop ‘De ideale ambtenaar’ en hebben hun ervaringen en bevindingen nu gebundeld in een interactief boek met dezelfde titel. ‘Wij kijken naar stijlen van het ambtenaar zijn.’

Beweging creëren

Van Leeuwen en Derks vonden elkaar tijdens de master bestuurskunde op de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) in hun enthousiasme en trots op het ambtenaarschap in het publieke domein. Ze wilden weten wat andere mensen nou een goede ambtenaar vonden tot een Harvard-professor hen voorhield dat zij niet passief wilden beschrijven, maar beweging wilden creëren. Van Leeuwen: ‘Het gaat om het activeren van mensen. Hoe kunnen we de publieke professionals helpen hun vak beter uit te oefenen? We zijn bestuurskundige beschouwingen toen gaan vertalen naar gedrag. Wat kan ik als ambtenaar mijn eigen werk anders doen en de publieke sector verbeteren?’

Derks vult aan dat hun afstudeeronderzoek is verworden tot de workshop. ‘Wij geloven en hopen in dat de workshop doet wat het zegt: wat vind ik zelf een goede ambtenaar en hoe herken ik dat in mijn omgeving? We hebben dat getoetst en de deelnemende ambtenaren reageerden er positief op.’

Met welke gedachte begonnen jullie aan het boek?

Derks: ‘We bouwden voort op het concept, maar probeerden weg te blijven van een blauwdruk voor de ideale ambtenaar. We wilden inzicht geven in wat een goede overheid is en wat dit betekent voor het handelen van ambtenaren. Je kunt daarvoor schakelen tussen allerlei competenties en gedragingen.’

Van Leeuwen: Veel mensen vroegen tijdens de workshops om een boek. Er zijn natuurlijk al allerlei managementstructuren die naar stijlen kijken, maar wij kijken naar stijlen van ambtenaar zijn. Meer mensen willen een instrument om daarnaar te kijken. Het is namelijk echt een professie en vergt vakmanschap.’

Die workshops bevestigden jullie in de overtuiging dat het binnen de overheid ondanks de aanwezige kwaliteit, passie en flexibiliteit vaak ontbreekt aan een gezamenlijke taal en perspectief om tot een nieuwe, en soms andere, manier van handelen te komen. Hoe verklaren jullie dat?

Derks: ‘Je ziet dat er ideeën zijn van wat de overheid zou moeten doen: meer faciliteren, participatie. Dat is vrij abstract. Welke invulling geven ambtenaren eraan in hun dagelijkse werk? En hoe vertalen ze die begrippen naar de praktijk. Er bleek geen kader over wat nou die opvattingen zijn. Ik weet niet waarom die niet eerder zijn opgesteld, want het lijkt zo eenvoudig.’

Van Leeuwen: ‘Er wordt heel vaak uitgegaan van volgtijdelijkheid: eerst de ambtenaar als bureaucraat, toen als ondernemer en uiteindelijk als verbinder. Maar als ik een paspoort ga halen, dan hoef ik geen verhaal over maatschappelijke meerwaarde te horen. Het is niet zo dat het oude fout is en het nieuwe goed. Het gaat erom wat op welk moment met jouw team en die leiding en met die opgave nodig is.’

Derks: ‘De managementdrives die over persoonlijke stijl gaan zijn ook relevant voor ambtenaren. Het gaat juist om die specifieke context: politiek-samenleving-organisatie. En dat aspect wordt eigenlijk niet behandeld als je andersoortige modellen toelaat op een team.’

Waarom gebruiken jullie die drie typische rolopvattingen van de ideale ambtenaar (bureaucraat, ondernemer, verbinder)?

Van Leeuwen: ‘Dat zijn de drie grote stromingen die in de bestuurskunde worden beschreven. Max Weber was pleitbezorger van de bureaucraat: gelijke input en output, geen willekeur meer. Dat heeft geleid tot bepaald gedrag. De reactie kwam eind twintigste eeuw: New Public Management. De overheid als bedrijf: effectief en efficiënt. Dat deed niet altijd recht aan de werkelijkheid en de perceptie van de mensen. De overheid moest tussen de mensen staan en met mensen zaken oplossen: de verbinder. Wij zien meer in een mix van die stijlen toegespitst op de specifieke situatie op dat specifieke moment.’

Een ideale ambtenaar moet elementen uit al deze rollen halen?

Derks: ‘Darwin schreef ook dat ‘overlevers’ degenen zijn die zich het beste kunnen aanpassen. Behoud dus wat goed is en voeg dingen toe als die niet meer toereikend zijn. Bij paspoorten uitgeven is het belangrijk dat je goed de procedures kent. Als wijkregisseur haal je ook andere competenties erbij.’

Van Leeuwen: ‘Die oudste stijl, bureaucraat, is wat ondergewaardeerd. Als een besluit efficiënt is en draagvlak heeft, maar later niet meer is terug te vinden waarom het goed was en waarom het is genomen, dan doe je het niet goed in dat domein. Je moet ook goed archiveren. Dat is net zo belangrijk.’

Derks: ‘Peil als je in gesprek bent met jouw omgeving wat zij van je verwachten en probeer daarop in te spelen. Gebruik daarvoor de juiste woorden, want taal is belangrijk. In gesprek met de wijk moet je oog hebben voor professionals en wat zij nodig hebben. We leggen een link naar vertrouwen. We gaan ervan uit dat als je vertrouwenswaardig handelt mensen eerder bereid zijn om met jou samen te werken. Wees daarbij trouw aan jouw eigen kern. Op die manier kun je betere resultaten realiseren in de samenleving.’

Een ambtenaar moet initiatiefrijk zijn, risico’s durven nemen, maar ook loyaal zijn en goed advies geven. In het boek geeft Jeroen Busscher, een bekende managementdenker, tips over leidinggeven aan ‘de ideale ambtenaar’. Hoe doe je dat het beste?

Derks: Jeroen schetst een beeld voor leidinggevenden dat put uit een combinatie van de ideaaltypes: geef heldere kaders, maar ga ook uit van de professionaliteit en eigen verantwoordelijkheid van ambtenaren.Ga uit van vertrouwen, maar als ze iets niet goed doen, moeten er ook consequenties zijn. Leidinggevenden moeten zich verder niet overschatten: zorg dat mensen met elkaar leren en organiseer inspiratie in plaats van de inspiratie willen zijn.’

De ideale ambtenaar bestaat niet, schrijven jullie. Of er zijn honderdduizenden ideale ambtenaren?

Derks: ‘Wij geloven dat iedereen een ideale ambtenaar kan zijn. Het is vooral meebewegen en bewust omgaan met die rol en het helpt dan om met een frisse blik en een nieuwe bril naar jouw werk te kijken en zelfbewuste keuzes te maken. Mensen zijn vaak wel betrokken bij hun werk als ambtenaar: maar wat wil je ermee?’

De omgeving van de ambtenaar wordt er niet eenvoudiger op. Jullie advies is de complexiteit van de functie te omarmen en je te laten leiden door beweging, trots en plezier. Een open houding dus?

Van Leeuwen: ‘Ja, maar ook trots. Op verjaardagen heerst vaak nog dat stoffige beeld van ambtenaren, maar veel functies zijn heel bijzonder. Die complexe omgeving met de keuzes die je samen kunt maken is heel bijzonder. Dat besef, die zelfreflectie en bewustwording moet er zijn. Iedere ambtenaar heeft een bijzondere klus.’

Conclusion Learning Centers verwelkomt De Ideale Ambtenaar als supplier

We zijn erg blij om aan te kunnen kondigen dat De Ideale Ambtenaar een samenwerking is aangegaan met Conclusion Learning Centers.

Ons volledige aanbod is nu beschikbaar voor alle klanten van Conclusion. Als Conclusion het opleidingsaanbod voor jouw organisatie verzorgt, kun je ons vanaf nu via hen boeken.

Met De Ideale Ambtenaar als nieuwe suppier wordt het aanbod in de database van Conclusion groter. Inmiddels bieden zij meer dan 60.000 leeractiviteiten aan van de beste opleiders van Nederland.

De juiste koers: Vertrouwen, Verbinden, Verbeteren

Rijkswaterstaat wil zich verder ontwikkelen tot een uitvoeringsorganisatie die wendbaar inspeelt op de maatschappelijke vraagstukken van deze tijd. Via een proces waarbij vele medewerkers van Rijkswaterstaat de kans hebben gekregen om actief mee te denken aan de beste manier om dit vorm te geven, is de organisatie gekomen tot een ontwikkelingsvisie voor de komende jaren: Koers2020. De ambtenaren die elke dag namens Rijkswaterstaat streven naar een veilig, bereikbaar en leefbaar Nederland staan hierin centraal. Medewerkers worden geprikkeld tot meer externe gerichtheid. Meer focus komt te liggen op de gebruikers van de netwerken die Rijkswaterstaat beheert. Daarnaast worden medewerkers gestimuleerd nog beter en intensiever samen te werken met samenwerkingspartners. Werken aan maximale maatschappelijke meerwaarde is het doel, en ‘vertrouwen, verbinden en verbeteren’ zijn daarbij de sleutelwoorden.

De huidige groep trainees van Rijkswaterstaat zien zichzelf uitgedaagd om hier een constructieve bijdrage aan te leveren. De workshop Op weg naar de Ideale Ambtenaar heeft hen geholpen om op een leuke, frisse manier na te denken over wat het betekent om een goede ambtenaar te zijn. Door de workshopleiders Bas van Leeuwen en Ronald Derks zijn ze geprikkeld om hun eigen aannames en opvattingen over ambtelijk vakmanschap kritisch te bekijken en met elkaar het gesprek aan te gaan over hun rol binnen dit ontwikkelingstraject. Wat voor type ambtenaar ben je, en wat heb je te bieden aan je omgeving? Waar liggen je eigen uitdagingen en hoe kun je daar op inspelen? In de visie zoals deze in Koers2020 is gepresenteerd ligt de nadruk erg op het creëren van maatschappelijke meerwaarde. Het is interessant om de discussie te voeren over welke competenties dit vraagt van jou als ambtenaar. Maar ook roept het terechte vragen op over de balans tussen ruimte geven en kaders stellen. Of in andere woorden: tussen het open gesprek aangaan met je netwerk of het vasthouden aan gemaakte resultaatafspraken of geldende wetten en regels. En hoe zorg je dat het werken aan vertrouwen, verbinden en verbeteren uiteindelijk daadwerkelijk leidt tot tastbare meerwaarde in de samenleving? You gotta deliver!

Leuke middag, inspirerend. Laat je denken over wat er bij jezelf past.

De middag is afgesloten met een mooie en open ontmoeting tussen de trainees en directeur-generaal Jan-Hendrik Dronkers. Voor de jonge ambtenaren is het ontzettend leerzaam en inspirerend om van een ervaren rot als Jan-Hendrik Dronkers te horen hoe hij aankijkt tegen de rol van de overheid in een steeds in ontwikkeling zijnde maatschappij. Een les die de workshopleiders in ieder geval genoteerd hebben is dat het van groot belang is om je rol als ambtenaar te vervullen op een manier die bij je past. Bij de presentatie van Koers2020 enkele maanden geleden liet de DG de volgende quote optekenen:  ‘Medewerkers moeten zich de komende jaren maximaal kunnen richten op hun product voor de samenleving. We sleutelen zo min mogelijk aan onze organisatiestructuur en we brengen onze regels terug naar de essentie’. De ruimte die de medewerkers van Rijkswaterstaat hiermee geboden krijgen, is goud waard. Deze groep trainees is van plan optimaal gebruik te maken van deze ruimte en met het volgen van deze workshop zijn ze hopelijk weer een stapje verder geholpen. Per individu zijn concrete voornemens benoemd om zichzelf in de komende periode nog verder te ontwikkelen als ambtenaar. Nu is het tijd voor actie.

Oldambt: 3D en dienstverlening

OldambtEen vroege, zonnige maandagochtend in het Oost-Groningse Winschoten is een uiterst inspirerende en leerzame start van de week gebleken voor een aantal ambtenaren van de gemeente Oldambt.

Positief, leerzaam en stimulerend. Zin om weer de grenzen te ontdekken.

Deze fusiegemeente, die op 1 januari 2010 is ontstaan uit de samenvoeging van Scheemda, Winschoten en Reiderland, heeft een programmatische aanpak ontwikkeld om de decentralisaties in de zorg tot een goed einde te brengen en de kwaliteit van de publieke dienstverlening steeds verder te verbeteren.

Dit zijn geen geringe uitdagingen die veel vragen van een organisatie, maar ook zeker van de ambtenaren die binnen deze organisatie actief zijn. Aan de hand van het inmiddels bekende model van Bas en Ronald hebben de collega’s van deze twee programma’s levendige discussies gevoerd over hun kijk op de overheid en de rol die zij daar zelf in zouden kunnen en moeten vervullen.

Via de workshop is hen een nieuwe kijk op de dagelijkse realiteit geboden die handvatten biedt om hun werk ook daadwerkelijk anders in te richten. De energie, eerlijkheid en betrokkenheid bij alle aanwezigen heeft gezorgd voor een hele prettige bijeenkomst en belooft veel goeds voor de toekomst in het Oost-Groningse.

Meer collega’s zouden deel moeten nemen aan deze workshop.

Jonge Ambtenaren provincie Utrecht nemen het voortouw

Positief. Wat in het begin nog abstract leek, had aan het einde betekenis. Heeft dus inzicht gegeven en een stukje bewustwording over de drie verschillende rollen.

De provincie Utrecht is net als veel overheidsorganisaties steeds aan verandering onderhevig. De eisen die de samenleving Provincie Utrecht aan de provincie stelt, zijn niet meer dezelfde als tien jaar geleden en dit heeft gevolgen voor de manier waarop de organisatie wordt ingericht, maar ook voor de wijze waarop individuele ambtenaren invulling geven aan hun rol. Jongstleden, het jonge ambtenarennetwerk van de provincie, heeft deze week de workshop Op weg naar de Ideale Ambtenaar gevolgd met de verwachting inspiratie op te doen. Inspiratie als het gaat om persoonlijke ontwikkeling, en ook de bijdrage die zij als groep kunnen leveren aan het succesvol doorgaan van de beweging waar de organisatie mee bezig is. 

Kennismaking met de drie typen en met het idee dat ze alledrie waardevol kunnen zijn, was een eye-opener. In mijn werk ga ik proberen opgaven eens vanuit een ander type te benaderen.

Het was een zeer energieke, leuke en geslaagde ochtend die gekenmerkt is door betrokkenheid, creativiteit en openheid van alle deelnemers. Utrecht op zijn best! 

Leuke, energieke bijeenkomst. Erg positief dat de trainers zelf bij gemeenten werken en geen ‘commerciële boys’ zijn. Voorbeelden zijn daarmee erg nuttig. Ik zou de cursus zeker aanraden aan collega’s.

 

Prikkelend, leerzaam, inspirerend, plezierig, open en veilig…

Op een zonnige maandagmiddag heeft een mooie groep ambtenaren de weg naar Utrecht gevonden om zich te storten op de workshop Op weg naar de Ideale Ambtenaar. Waterschappen, rijksdiensten, provincies en gemeenten zijn alle vertegenwoordigd en deze veelzijdigheid heeft een positief effect gehad op de rijkheid van de gevoerde discussies en gesprekken. De workshop is achteraf door de deelnemers beschreven als prikkelend, leerzaam, inspirerend, plezierig, open en veilig, maar zoals het gezegde luidt: een beeld zegt meer dan duizend woorden. Dus beoordeel het zelf!image

Ideale Ambtenaar in de lucht!

De ideale ambtenaar heeft eindelijk zijn eigen website! Als jij op zoek bent naar een instrument om zelf te ontdekken hoe jij binnen jouw eigen omgeving de ideale ambtenaar kunt worden, dan ben je hier aan het juiste adres.

Met de workshop Op weg naar de Ideale Ambtenaar hebben Ronald Derks en Bas van Leeuwen de afgelopen twee jaar al honderden ambtenaren geholpen met een frisse en waarderende blik naar hun eigen rol te leren kijken. Bas en Ronald zetten deelnemers graag tot denken aan door bestaande opvattingen te betwisten of op een nieuwe manier te benaderen. Daarbij staat het individu altijd centraal en wordt aan de hand van 150 jaar bestuurskunde in vogelvlucht en een aantal interactieve werkvormen conceptueel denken omgezet in praktisch handelen. Voor meer informatie over mogelijkheden om de workshop te volgen, klik hier.