Horloges, koffie en een hondenriem…

Zo maar wat items die gisterochtend door Amsterdamse ambtenaren van het projectmanagementbureau (PMB) in huis werden verzameld om een ideaaltypische ambtenaar uit te beelden. De hondenriem stond onder meer voor gedeelde verantwoordelijkheid en gezamenlijkheid. Woorden die goed passen bij de ambtenaar als Verbinder. Het horloge symboliseert het nakomen van afspraken, resultaatgerichtheid en efficiëntie: tijd is geld! De Ondernemer herkent zich helemaal in deze termen. Koffie laat zich niet beperken tot een van de drie types. Het past bij de plichtsgetrouwe, routinematige en voorspelbare Bureaucraat, maar ook bij de Verbinder die gericht is op ontmoeting, verbinding en het goede gesprek.

Als onderdeel van de managers class van PMB binnen de gemeente Amsterdam zijn we de week gestart met de workshop De Ideale Ambtenaar. Geen gemakkelijke opgave om op maandagochtend meteen vier uur een Teams bijeenkomst in te duiken, maar de deelnemers zijn er in geslaagd de aandacht en energie de volle vier uur vast te houden.

Bij de start van de workshop wordt meteen duidelijk dat het voor alle aanwezigen belangrijk is om via hun werk bij de gemeente bij te dragen aan het mooier en beter maken van de stad. Met De Ideale Ambtenaar helpen we publieke professionals om het werken aan een mooie stad, dorp, provincie of Nederland als geheel nog effectiever te kunnen doen. Door meer inzicht te geven in verschillende opvattingen over wat een goede ambtenaar is, meer waardering te krijgen voor stijlen die afwijken van jouw eigen voorkeur en te leren hoe je in kunt spelen op verwachtingen van anderen over jouw rol als ambtenaar.

Ik heb ontdekt dat je als ambtenaar ook positief bureaucratisch kan zijn.

Veel van de deelnemers herkennen zich direct in de Ondernemer of Verbinder. Actiegericht, dingen voor elkaar krijgen, werken vanuit de bedoeling, doen wat goed is voor de stad. In de loop van de ochtend wordt de waardering voor de Bureaucraat en zijn/haar focus op neutraliteit, zorgvuldigheid, transparantie en rechtmatigheid echter ook zichtbaar. We hebben stilgestaan bij de kracht van taal en hoe je met het kiezen van de juiste woorden kunt aanhaken op de belevingswereld van degene met wie je samenwerkt. Ook een echte Bureaucraat kan op deze manier aansluiting vinden bij een uitgesproken Ondernemer.

Door de workshop heb ik de drie types beter leren kennen en ben ik me bewuster van mijn eigen voorkeuren. Nu kan ik ook goed anticiperen door andere types op een andere manier te benaderen.

Bij de samenstelling van je projectteam (of welke andere groep waarin collega’s binnen de overheid met elkaar samenwerken) is het goed om te kijken naar voldoende diversiteit. Kwaliteiten die passen bij bij de Bureaucraat, Ondernemer en Verbinder kunnen elkaar aanvullen en versterken. Naast bijvoorbeeld persoonlijkheidskenmerken, drijfveren en teamrollen kan iemands ambtenarenprofiel dus ook van waarde zijn om in deze afweging mee te nemen.

Al met al een inspirerende en leerzame start van de week met deze projectmanagers die graag hun steentje bijdragen aan een mooier Amsterdam!

Klinkt dit als iets dat voor jouw team of afdeling ook zinvol kan zijn? Neem dan contact op met Bas van Leeuwen of Ronald Derks om de mogelijkheden te bespreken.

De jeugd heeft de toekomst

Bestuurskunde is de studie die zich richt op het functioneren van het openbaar bestuur. Studenten die deze opleiding volgen, gaan uiteindelijk vaak bij de overheid werken, of in elk geval op een plek waar zij dicht op de samenleving zitten. Om na je studie succesvol aan de slag te kunnen als ambtenaar helpt het een degelijke kennis te hebben van de theorie, maar het is minstens zo belangrijk om deze theoretische kennis in de praktijk toe te kunnen passen.

Daar leveren wij met De Ideale Ambtenaar graag een bijdrage aan. Een groep leden van de studievereniging Trinitas van de Haagse Hogeschool hebben als afsluiting van de week aan een inspiratiesessie deelgenomen. Samen hebben we de ontwikkeling van het openbaar bestuur in de laatste 1,5 eeuw doorgenomen. De rol van de ambtenaar is in die tijd erg veranderd. Dat is logisch, want de wereld verandert doorlopend en dat vraagt van de overheid dat deze zich aanpast aan de tijd.

Voor deze generatie van nieuwe, aanstaande ambtenaren zijn zingeving en maatschappelijke relevantie vaak een vanzelfsprekendheid als ze nadenken over wat ze zoeken in hun werk. Typisch elementen die de laatste tijd steeds nadrukkelijker terugkomen in de gevraagde rol van het openbaar bestuur. De overheid verbindt en maakt de totstandkoming van maatschappelijke waarde mogelijk, samen met de rest van de samenleving.

Maar om in het hier en nu als ambtenaar – of publieke professional – succesvol te kunnen handelen, helpt het om je geschiedenis te kennen en het goede uit het verleden te behouden en in te kunnen zetten. De Weberiaanse bureaucratie en het New Public Management hebben ook tegenwoordige jonge ambtenaren nog meer dan genoeg te bieden.

Herken de rollen, weet waar jouw eigen voorkeur en kracht liggen, en schakel tussen de rollen om samen met je omgeving tot mooie resultaten te komen. De Bureaucraat, Ondernemer en Verbinder bestaan steeds naast elkaar en verrijken elkaar. Natuurlijk, met de ene rol heb je meer dan met de andere. En soms zul je ontzettend geïrriteerd raken door iemand die sterk in een rol zit die jou minder ligt. Het kan je helpen om op zo’n moment even stil te staan bij de kwaliteiten die ook die rol in zich heeft. Soms om te overtuigen, soms om helder te krijgen dat er verschillende perspectieven zijn om naar die situatie te kijken.

Ambtenaar zijn is een mooi vak. Een vak dat waardering verdient en dat steeds mee moet groeien met de wereld om ons heen. Jonge, energieke bestuurskundigen kunnen deze ontwikkeling een positieve impuls geven als zij binnenkort binnen de overheid aan de slag gaan.

Het was een leuke, interactieve sessie die hopelijk nu en in de toekomst zinvol blijkt te zijn voor deze aanstaande ambtenaren!

Ambtenaar word je niet, ambtenaar ben je!

Dagelijks komen we in ons werk gedreven, slimme, leuke en betrokken ambtenaren tegen. Mensen die het verschil willen maken en die een bijdrage willen leveren aan een betere samenleving en een goed functionerende overheid. In ons boek De Ideale Ambtenaar laten we een aantal van deze publieke professionals aan het woord. Heel verschillende mensen, met verschillende drijfveren en benaderingen. Maar allemaal trots op wat ze doen.

De Amsterdamse ambtenaar Jalal Loutfi vertelt over de veelzijdigheid van het vak en hoe hij daar trots en voldoening uit haalt.

Sinds kort bieden we onze workshops, leergangen en inspiratiesessies ook online aan. Als dit voor jou of je collega’s interessant is, horen we graag van je. Zeker in deze soms karige tijden als het gaat om werkplezier, ruimte voor ontwikkeling en verbinding met collega’s geloven wij een waardevolle bijdrage te kunnen leveren aan jouw ambtelijke vakmanschap.

Online leren: waardering voor de Bureaucraat

Max Weber, een bureaucraat in hart en nieren.

Na een periode van 6 maanden veelal thuiswerken, leek de workshop De Ideale Ambtenaar binnen het programma van de Metropool Mastercourse Strategie, een leergang voor strategische adviseurs binnen de lokale overheid, fysiek plaats te kunnen vinden. De opleving van het Coronavirus heeft echter roet in het eten gegooid, waardoor een uitwijk naar de online wereld nodig was. Een flinke uitdaging voor de deelnemers en workshopleiders Bas van Leeuwen en Ronald Derks om het grotendeels interactieve en op gesprek gerichte programma tot zijn recht te laten komen.

Het model dat Bas en Ronald hebben ontwikkeld, is opgebouwd rond drie ideaaltypische beelden van een goede ambtenaar (Bureaucraat, Ondernemer, Verbinder). Dit concept is stevig in de bestuurskundige theorie verankerd en is – zo hopen de bedenkers – eenvoudig genoeg om ook in de praktijk van toegevoegde waarde te kunnen zijn.

Hoewel de deelnemers zich vooral herkenden in de meer proactieve, op de buitenwereld gerichte Ondernemer en Verbinder kan ook de Bureaucraat op sympathie rekenen. Niet altijd vanwege de invulling die er aan wordt gegeven (stroperig, risicomijdend, intern gericht), maar wel vanwege onderliggende waarden als rechtmatigheid, gelijkheid, transparantie en neutraliteit. In de dagelijkse werkpraktijk kan het enorm zinvol zijn om kwaliteiten die in deze rol sterk vertegenwoordigd zijn om je heen te organiseren als strateeg. Zo kun je deze benutten om de opgave waar jij aan werkt verder te brengen, ook als jouw eigen voorkeur uitgaat naar een andere rol.

Op een af en toe tegenstribbelend medium na is de sessie erg positief verlopen. Veel waardering voor de deelnemers die zich met veel inzet en toewijding op de materie hebben gestort. Met de workshop hebben zij een bril aangereikt gekregen om op een frisse manier naar hun eigen rol te kijken in het complexe en interessante geheel waarin zij werken. Gelukkig hoef je niet te kiezen tussen de verschillende rollen van de ideale ambtenaar. Je kunt per situatie bepalen hoe je de rollen wil combineren en zo maak je jezelf dé ideale ambtenaar!

In gesprek met jongeambtenaren.nl over de jonge ambtenaar van de toekomst

3 ROLLEN WAAR JIJ ALS JONGE AMBTENAAR OP VOORBEREID MOET ZIJN

Link naar oorspronkelijke artikel

Hoe ziet de rol van de overheid er in de toekomst uit? Is jouw baan dan nog hetzelfde? En welke skills zijn belangrijk voor een ambtenaar om te ontwikkelen voor de toekomst? We praten met overheidsexpert Bas van Leeuwen over zijn visie op de rol van overheid en de ambtenaar van de toekomst.

Thema’s veranderen
Op de vraag of de overheid er over 10 jaar nog hetzelfde uitziet, zegt Bas van Leeuwen samen met Ronald Derks auteur van het boek De Ideale Ambtenaar stellig nee. “Er zijn altijd veranderingen. Maar ik kan de toekomst natuurlijk niet voorspellen. Vaak zie je in de media dat mensen zich de ene keer willen beroepen op regels en de andere keer vragen om uitzonderingen op die regels. In dat opzicht zal er niet veel veranderen. Maar thema’s veranderen zeker. Waar we de afgelopen 40 jaar meer en meer regels afschaften rondom het thema wonen, is de woningnood nu hét onderwerp waar gemeentes zich mee bezig móeten houden. De afgelopen decennia zagen maar weinig mensen dat dit onderwerp weer zo belangrijk zou worden als het gaat om de rol van de overheid.”

Dé vraag voor de toekomst
De vraag is nu: wat is het volgende onderwerp dat we niet zien aankomen? En wat betekent dit voor ambtenaren? Hoe stomen zij zich klaar voor toekomstige onderwerpen? “De overheid is de dienaar van de maatschappij. Haar rol is om maatschappelijke waarden te creëren en iets te bereiken voor een groep mensen. Als er iets gebeurt waar iedereen over praat op elke verjaardag, zoals dat nu met het woningentekort is, dan is het de taak van de overheid om in ieder geval na te gaan of ze zich daar mee bezig moet houden.”

Blijf om je heen kijken
Bas van Leeuwen geeft aan dat ambtenaren alert moeten zijn op wat er om hen heen en buiten de overheidsinstantie gebeurt. Binnen een stad, binnen een wijk en zelfs binnen een huishouden. Door alert te zijn zie je welke thema’s belangrijk worden en kun je je hierop voorbereiden. “Uiteindelijk, wanneer je naar de laatste 150 jaar bestuurskunde kijkt, zijn drie rollen die een ambtenaar helpen om de maatschappij in dit soort thema’s verder te helpen: de Bureaucraat, de Ondernemer en de Verbinder.”

  • De bureaucraat, is vooral bezig met rechtmatig en zorgvuldig handelen, zorgen dat zaken transparant zijn en kloppen. Deze taken bepalen vaak het imago van de “klassieke” ambtenaar. 
  • De verbinder is de ambtenaar die tussen de mensen staat. Hij of zij communiceert met de mensen en luistert naar behoeftes. Deze rol zien we steeds meer verschijnen. 
  • De ondernemer ziet de burger als klant, streeft ernaar om doelen te halen, evalueert en herijkt om effectiever te werken. 

Welke rol pak jij?
Nu is natuurlijk de vraag: welke rol pak jij, welke rol past bij jouw als mens? En kun je rollen ook mixen? Bas: “Mixen is belangrijk. Ben je 100% verbinder, maar ken je de regels niet die de klassieke ambtenaar wel kent, dan wordt je werk erg lastig. Je kunt mensen namelijk stimuleren om iets te doen, maar als er regels zijn waardoor iemand nooit een vergunning kan krijgen daarvoor, is het verspilde energie en komt een burger nog niet verder. Een ambtenaar van de toekomst herkent alle drie de rollen en reflecteert daarop. Die reflectie is het allerbelangrijkst. Wat zie ik nu en hoe kan ik daarop acteren.”

Ontdek je kracht
Om te ontdekken welke rollen jij het beste kunt oppakken, moet je weten waar je goed in bent. Maar ook weten wat je niet zo goed kan. Hartstikke leuk natuurlijk, maar hoe ontdek je dit, als je nog niet veel werkervaring hebt? “Vraag mensen in je omgeving om feedback. Dit kunnen collega’s zijn, maar ook mensen in je privéomgeving of klanten”, aldus Bas. Stel hen dan wel open vragen en vraag door om echt tot nuttige feedback te komen. “Je kunt beter vragen ‘wat vond je van vandaag’ in plaats van te zeggen ‘ging goed hè’. Zo bouw je ruimte in om te reflecteren op je eigen kennis en kunde.”

Probeer nieuwe dingen uit
Bas vult nog aan: “En ken je eigen rugzak; weet wat je meegekregen hebt qua studie en opleiding. Duik ook wat dieper in je rugzak om verborgen krachten te ontdekken; blijf niet in het stramien hangen, maar probeer nieuwe dingen uit. Krachten komen naar voren als je trots bent op dingen die je doet. Organiseer vervolgens je omgeving rondom je krachten en zwaktes. Kies projecten die bij jou passen of werk in een team zodat jouw mindere krachten gecompenseerd worden door anderen. 

Zorg dat jij klaar bent voor de toekomst en ontdek welke rol er het beste bij jou past. “Maar welke rol jij ook pakt, als ambtenaar heb je echt een bijzonder rol, omdat je iets kunt betekenen voor de maatschappij. Hier mag je trots op zijn!”

Bas van Leeuwen heeft ruim 14 jaar in diverse functies voor de gemeente Amsterdam gewerkt. Sinds februari 2020 werkt hij als MT-lid Mobiliteit & Milieu voor de provincie Zuid-Holland. Samen met Ronald Derks beschreef hij zijn visie op de overheid en ambtenaar van de toekomst in het boek ‘De ideale ambtenaar’. Met informatie en opdrachten willen hij en Ronald de 900.000 Nederlandse professionals uit de publieke sector aan het denken te zetten over de waarden die zij de maatschappij brengen. Het boek helpt je ontdekken waar jouw kracht ligt als ambtenaar.

Trotse ambtenaren aan het woord, deel II

Dagelijks komen we in ons werk gedreven, slimme, leuke en betrokken ambtenaren tegen. Mensen die het verschil willen maken en die een bijdrage willen leveren aan een betere samenleving en een goed functionerende overheid. In ons boek De Ideale Ambtenaar laten we een aantal van deze publieke professionals aan het woord. Heel verschillende mensen, met verschillende drijfveren en benaderingen. Maar allemaal trots op wat ze doen. Wesna Snijder vertelt over haar werk bij de gemeente Delft, een stad die geworteld in haar verleden met een open blik naar de toekomst kijkt.

Inspiratiesessie De Ideale Ambtenaar

In het centrum van Den Haag hebben Bas en Ronald vorige week een leuke, interactieve sessie georganiseerd bij boekhandel De Vries Van Stockum. Ongeveer 30 enthousiaste ambtenaren en anderen met interesse in werken bij de overheid zijn op deze bijeenkomst afgekomen.

Bas en Ronald hebben verteld over hun drijfveren om het concept De Ideale Ambtenaar te ontwikkelen. De behoefte om op een positieve manier beweging en energie binnen de overheid te creëren is hierin leidend. Ook speelt het geloof dat individuele ambtenaren het verschil kunnen maken bij het mee ontwikkelen van de overheid met de voortdurend veranderende samenleving een grote rol.

Ronald en Bas gaan in op de drie ideaaltypen die centraal staan in het boek: de Bureaucraat, Ondernemer en Verbinder. Verschillende beelden over wat een goede ambtenaar is, zorgen voor een geanimeerd gesprek tussen de aanwezigen. Na afloop worden boeken gesigneerd en onder het genot van een drankje en wat snacks wordt de dialoog voortgezet tot om 21.00u de boekhandel de deuren sluit.

Boek officieel gepresenteerd!

Op dinsdag 28 januari 2020 hebben Bas van Leeuwen en Ronald Derks op een leuke, informele en persoonlijke manier hun boek officieel gepresenteerd bij Uitgeverij Business Contact. Hoofdredacteur Sandra Wouters opende de avond met een reflectie op het proces dat zij als uitgever samen met de auteurs hebben doorlopen. Van de hoop bijna hebben opgegeven via aangenaam verrast zijn over een manuscript dat opeens in de mailbox zat tot blij zijn met het uiteindelijke resultaat.

Jeroen Busscher heeft in een kort interview Bas en Ronald aan de tand gevoeld over het hoe en waarom van het boek, de waarde ervan voor ambtenaren in het land en de persoonlijke lessen die geleerd zijn in dit proces. Na een reflectie van Jeroen op wat ideaal ambtelijk leiderschap inhoudt, hebben Bas en Ronald beiden een eerste exemplaar uitgereikt aan iemand die voor hen persoonlijk belangrijk is geweest in alles wat tot dit boek heeft geleid.

Tijdens de borrel hebben de mannen hun namen mogen toevoegen aan de befaamde wall of fame in het tuinhuis van Business Contact. En dat is waar het allemaal natuurlijk om gaat!

Je kunt jouw kopie van het boek De Ideale Ambtenaar bestellen via deze website of als je het leuker vindt om direct een fysiek exemplaar in handen te hebben langslopen bij je lokale boekhandel. Komende donderdag zijn Bas en Ronald bij De Vries van Stockum in Den Haag voor een inspiratiesessie De Ideale Ambtenaar.

People Power Radio: De Ideale Ambtenaar

DE IDEALE AMBTENAAR: BUREAUCRAAT, ONDERNEMER ÉN VERBINDER

Als je een boek schrijft, mag je hier ook af en toe over vertellen. Deze week zijn Bas en Ronald door Glenn van der Burg van People Power Radio uitgenodigd om samen met Matthijs Verburg van eelloo te spreken over hun boek De Ideale Ambtenaar.

In een interessant gesprek van ruim 40 minuten gaan zij in op wat hen drijft om het concept De Ideale Ambtenaar te hebben ontwikkeld en nu met workshops, lezingen en een boek onder de aandacht te brengen van ambtenaren in het land.

Ze spreken over het spelen met ideaaltypen als de Bureaucraat, Ondernemer en Verbinder, het koppelen van theorie en praktijk, waardering voor verschillende rollen die je als ambtenaar kunt hebben, leidinggeven aan de ideale ambtenaar, het benutten van talenten en meer.

Matthijs Verburg, Bas van Leeuwen en Ronald Derks

Luister hier naar het hele radio-interview op People Power Radio!

Inspiratiesessie De Ideale Ambtenaar: Den Haag

Meld je aan via de website van De Vries van Stockum!

Op donderdag 6 februari bij De Vries Van Stockum in Den Haag laten de auteurs Bas van Leeuwen en Ronald Derks van het boek De ideale ambtenaar je tijdens een inspiratiesessie kennismaken met hun boek en een zeer praktisch toepasbaar model. Het biedt jou als professional in de (semi-) publieke sector handvatten om beter in te kunnen spelen op continue maatschappelijke veranderingen en schuivende beelden ten aanzien van de rol van de overheid. Daarbij staat een waarderende benadering van het vak van ambtenaar centraal, waarbij de focus op jou als individu in relatie tot je omgeving ligt.

De positieve en concrete benadering zal zorgen voor een nuttige en leerzame sessie die ook enthousiasmerend zal werken voor iedere professional in de (semi-)publieke sector die wil werken aan zijn of haar persoonlijke ontwikkeling. Er is gelegenheid tot het stellen van vragen en na afloop worden aangekochte boeken door de auteurs gesigneerd.

De rol van de ambtenaar is het laatste decennium sterk veranderd. De ambtenaar van nu werkt in een complexe omgeving die vraagt om flexibiliteit, creativiteit, empathisch vermogen, strategisch denken en een sterke mate van aanpassingsvermogen. Bas van Leeuwen en Ronald Derks herkenden bij collega’s de worsteling met die complexiteit en veranderlijkheid. Mede geïnspireerd door hun ervaringen tijdens een Executive Education Program bij Harvard, ontwikkelden ze voor zichzelf een model dat helpt om die dagelijkse werkelijkheid beter tegemoet te treden. Al snel werden zij door collega’s en anderen gevraagd hun inzichten te delen, en daarom is er nu ook een boek: De ideale ambtenaar.

Ronald Derks & Bas van Leeuwen