Inspiratiesessie De Ideale Ambtenaar: Den Haag

Meld je aan via de website van De Vries van Stockum!

Op donderdag 6 februari bij De Vries Van Stockum in Den Haag laten de auteurs Bas van Leeuwen en Ronald Derks van het boek De ideale ambtenaar je tijdens een inspiratiesessie kennismaken met hun boek en een zeer praktisch toepasbaar model. Het biedt jou als professional in de (semi-) publieke sector handvatten om beter in te kunnen spelen op continue maatschappelijke veranderingen en schuivende beelden ten aanzien van de rol van de overheid. Daarbij staat een waarderende benadering van het vak van ambtenaar centraal, waarbij de focus op jou als individu in relatie tot je omgeving ligt.

De positieve en concrete benadering zal zorgen voor een nuttige en leerzame sessie die ook enthousiasmerend zal werken voor iedere professional in de (semi-)publieke sector die wil werken aan zijn of haar persoonlijke ontwikkeling. Er is gelegenheid tot het stellen van vragen en na afloop worden aangekochte boeken door de auteurs gesigneerd.

De rol van de ambtenaar is het laatste decennium sterk veranderd. De ambtenaar van nu werkt in een complexe omgeving die vraagt om flexibiliteit, creativiteit, empathisch vermogen, strategisch denken en een sterke mate van aanpassingsvermogen. Bas van Leeuwen en Ronald Derks herkenden bij collega’s de worsteling met die complexiteit en veranderlijkheid. Mede geïnspireerd door hun ervaringen tijdens een Executive Education Program bij Harvard, ontwikkelden ze voor zichzelf een model dat helpt om die dagelijkse werkelijkheid beter tegemoet te treden. Al snel werden zij door collega’s en anderen gevraagd hun inzichten te delen, en daarom is er nu ook een boek: De ideale ambtenaar.

De ideale ambtenaar bestaat niet, of toch wel?

In gesprek met Binnenlands Bestuur vertellen Bas en Ronald over het concept De Ideale Ambtenaar en het boek dat hierover net is verschenen.

Tekst website Binnenlands Bestuur:

Er zijn honderdduizenden ideale ambtenaren, schrijven Ronald Derks, manager in het sociaal domein bij de gemeente Delft en Bas van Leeuwen, manager op het gebied van wonen bij de gemeente Amsterdam. Ze geven samen al jaren de workshop ‘De ideale ambtenaar’ en hebben hun ervaringen en bevindingen nu gebundeld in een interactief boek met dezelfde titel. ‘Wij kijken naar stijlen van het ambtenaar zijn.’

Beweging creëren

Van Leeuwen en Derks vonden elkaar tijdens de master bestuurskunde op de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) in hun enthousiasme en trots op het ambtenaarschap in het publieke domein. Ze wilden weten wat andere mensen nou een goede ambtenaar vonden tot een Harvard-professor hen voorhield dat zij niet passief wilden beschrijven, maar beweging wilden creëren. Van Leeuwen: ‘Het gaat om het activeren van mensen. Hoe kunnen we de publieke professionals helpen hun vak beter uit te oefenen? We zijn bestuurskundige beschouwingen toen gaan vertalen naar gedrag. Wat kan ik als ambtenaar mijn eigen werk anders doen en de publieke sector verbeteren?’

Derks vult aan dat hun afstudeeronderzoek is verworden tot de workshop. ‘Wij geloven en hopen in dat de workshop doet wat het zegt: wat vind ik zelf een goede ambtenaar en hoe herken ik dat in mijn omgeving? We hebben dat getoetst en de deelnemende ambtenaren reageerden er positief op.’

Met welke gedachte begonnen jullie aan het boek?

Derks: ‘We bouwden voort op het concept, maar probeerden weg te blijven van een blauwdruk voor de ideale ambtenaar. We wilden inzicht geven in wat een goede overheid is en wat dit betekent voor het handelen van ambtenaren. Je kunt daarvoor schakelen tussen allerlei competenties en gedragingen.’

Van Leeuwen: Veel mensen vroegen tijdens de workshops om een boek. Er zijn natuurlijk al allerlei managementstructuren die naar stijlen kijken, maar wij kijken naar stijlen van ambtenaar zijn. Meer mensen willen een instrument om daarnaar te kijken. Het is namelijk echt een professie en vergt vakmanschap.’

Die workshops bevestigden jullie in de overtuiging dat het binnen de overheid ondanks de aanwezige kwaliteit, passie en flexibiliteit vaak ontbreekt aan een gezamenlijke taal en perspectief om tot een nieuwe, en soms andere, manier van handelen te komen. Hoe verklaren jullie dat?

Derks: ‘Je ziet dat er ideeën zijn van wat de overheid zou moeten doen: meer faciliteren, participatie. Dat is vrij abstract. Welke invulling geven ambtenaren eraan in hun dagelijkse werk? En hoe vertalen ze die begrippen naar de praktijk. Er bleek geen kader over wat nou die opvattingen zijn. Ik weet niet waarom die niet eerder zijn opgesteld, want het lijkt zo eenvoudig.’

Van Leeuwen: ‘Er wordt heel vaak uitgegaan van volgtijdelijkheid: eerst de ambtenaar als bureaucraat, toen als ondernemer en uiteindelijk als verbinder. Maar als ik een paspoort ga halen, dan hoef ik geen verhaal over maatschappelijke meerwaarde te horen. Het is niet zo dat het oude fout is en het nieuwe goed. Het gaat erom wat op welk moment met jouw team en die leiding en met die opgave nodig is.’

Derks: ‘De managementdrives die over persoonlijke stijl gaan zijn ook relevant voor ambtenaren. Het gaat juist om die specifieke context: politiek-samenleving-organisatie. En dat aspect wordt eigenlijk niet behandeld als je andersoortige modellen toelaat op een team.’

Waarom gebruiken jullie die drie typische rolopvattingen van de ideale ambtenaar (bureaucraat, ondernemer, verbinder)?

Van Leeuwen: ‘Dat zijn de drie grote stromingen die in de bestuurskunde worden beschreven. Max Weber was pleitbezorger van de bureaucraat: gelijke input en output, geen willekeur meer. Dat heeft geleid tot bepaald gedrag. De reactie kwam eind twintigste eeuw: New Public Management. De overheid als bedrijf: effectief en efficiënt. Dat deed niet altijd recht aan de werkelijkheid en de perceptie van de mensen. De overheid moest tussen de mensen staan en met mensen zaken oplossen: de verbinder. Wij zien meer in een mix van die stijlen toegespitst op de specifieke situatie op dat specifieke moment.’

Een ideale ambtenaar moet elementen uit al deze rollen halen?

Derks: ‘Darwin schreef ook dat ‘overlevers’ degenen zijn die zich het beste kunnen aanpassen. Behoud dus wat goed is en voeg dingen toe als die niet meer toereikend zijn. Bij paspoorten uitgeven is het belangrijk dat je goed de procedures kent. Als wijkregisseur haal je ook andere competenties erbij.’

Van Leeuwen: ‘Die oudste stijl, bureaucraat, is wat ondergewaardeerd. Als een besluit efficiënt is en draagvlak heeft, maar later niet meer is terug te vinden waarom het goed was en waarom het is genomen, dan doe je het niet goed in dat domein. Je moet ook goed archiveren. Dat is net zo belangrijk.’

Derks: ‘Peil als je in gesprek bent met jouw omgeving wat zij van je verwachten en probeer daarop in te spelen. Gebruik daarvoor de juiste woorden, want taal is belangrijk. In gesprek met de wijk moet je oog hebben voor professionals en wat zij nodig hebben. We leggen een link naar vertrouwen. We gaan ervan uit dat als je vertrouwenswaardig handelt mensen eerder bereid zijn om met jou samen te werken. Wees daarbij trouw aan jouw eigen kern. Op die manier kun je betere resultaten realiseren in de samenleving.’

Een ambtenaar moet initiatiefrijk zijn, risico’s durven nemen, maar ook loyaal zijn en goed advies geven. In het boek geeft Jeroen Busscher, een bekende managementdenker, tips over leidinggeven aan ‘de ideale ambtenaar’. Hoe doe je dat het beste?

Derks: Jeroen schetst een beeld voor leidinggevenden dat put uit een combinatie van de ideaaltypes: geef heldere kaders, maar ga ook uit van de professionaliteit en eigen verantwoordelijkheid van ambtenaren.Ga uit van vertrouwen, maar als ze iets niet goed doen, moeten er ook consequenties zijn. Leidinggevenden moeten zich verder niet overschatten: zorg dat mensen met elkaar leren en organiseer inspiratie in plaats van de inspiratie willen zijn.’

De ideale ambtenaar bestaat niet, schrijven jullie. Of er zijn honderdduizenden ideale ambtenaren?

Derks: ‘Wij geloven dat iedereen een ideale ambtenaar kan zijn. Het is vooral meebewegen en bewust omgaan met die rol en het helpt dan om met een frisse blik en een nieuwe bril naar jouw werk te kijken en zelfbewuste keuzes te maken. Mensen zijn vaak wel betrokken bij hun werk als ambtenaar: maar wat wil je ermee?’

De omgeving van de ambtenaar wordt er niet eenvoudiger op. Jullie advies is de complexiteit van de functie te omarmen en je te laten leiden door beweging, trots en plezier. Een open houding dus?

Van Leeuwen: ‘Ja, maar ook trots. Op verjaardagen heerst vaak nog dat stoffige beeld van ambtenaren, maar veel functies zijn heel bijzonder. Die complexe omgeving met de keuzes die je samen kunt maken is heel bijzonder. Dat besef, die zelfreflectie en bewustwording moet er zijn. Iedere ambtenaar heeft een bijzondere klus.’

Trotse Ambtenaren aan het woord

Dagelijks komen we in ons werk gedreven, slimme, leuke en betrokken ambtenaren tegen. Mensen die het verschil willen maken en die een bijdrage willen leveren aan een betere samenleving en een goed functionerende overheid. In ons boek De Ideale Ambtenaar laten we een aantal van deze publieke professionals aan het woord. Heel verschillende mensen, met verschillende drijfveren en benaderingen. Maar allemaal trots op wat ze doen. Anouk is zo’n geweldenaar die zich namens de gemeente Rotterdam inzet voor een meer inclusieve samenleving.

De Ideale Ambtenaar: nu in boekvorm

Met enige trots sluiten wij 2019 af. Het boek De Ideale Ambtenaar ligt in de winkel, zowel fysiek als online. Te bestellen bij Managementboek.nl en bol.com, maar als je liever direct een exemplaar in handen hebt, kun je ook langs jouw boekhandel lopen. Onder andere te koop bij De Vries Van Stockum . In het begin van 2020 volgt een officiële boekpresentatie. Wil je daarbij zijn? Laat het dan even weten.

Op 6 februari 2020 tussen 19.00 en 20.30 uur organiseren we een inspiratiesessie bij Boekhandel De Vries Van Stockum, Spui 40, Den Haag. Gratis toegang, niet alleen voor ambtenaren 🙂

Op naar een goed, inspirerend 2020 vol trots en energie rond ambtelijk vakmanschap!

Conclusion Learning Centers verwelkomt De Ideale Ambtenaar als supplier

We zijn erg blij om aan te kunnen kondigen dat De Ideale Ambtenaar een samenwerking is aangegaan met Conclusion Learning Centers.

Ons volledige aanbod is nu beschikbaar voor alle klanten van Conclusion. Als Conclusion het opleidingsaanbod voor jouw organisatie verzorgt, kun je ons vanaf nu via hen boeken.

Met De Ideale Ambtenaar als nieuwe suppier wordt het aanbod in de database van Conclusion groter. Inmiddels bieden zij meer dan 60.000 leeractiviteiten aan van de beste opleiders van Nederland.

Op bezoek bij rijkswaterstaat

Donderdag 4 april waren we met de workshop “Op weg naar de ideale ambtenaar” op bezoek bij Rijkswaterstaat. Als onderdeel van hun introductieweek hebben de trainees van de 12e
trainee tranche van Rijkswaterstaat in de workshop de verschillende beelden van de overheid en ideaaltypische ambtenaren verkend.

Voor de meesten was de introductieweek ook echt de eerste week als ambtenaar. Voor de start van de workshop en in de pauzes ging het regelmatig over de eerste stappen in de organisatie. Soms ook heel praktisch: hoe kan je bijvoorbeeld het beste je Rijkspas aanvragen. “Waar heb jij hem opgehaald?” en “Je kan hem ook op laten sturen naar je projectlocatie.”

Met deze 17 ambitieuze trainees, afkomstig uit het hele land, zijn we op zoek gegaan naar de sterktes van elk van de drie ideaaltypische ambtenaren. Daarbij zijn we natuurlijk ook ingegaan in de valkuilen van elk ideaaltype.

Om te oefenen met de stijlen hebben we gebruik gemaakt van een casus over de verplaatsing van een zorgboerderij bij de verbreding van een snelweg. In de simulatie liet één groep alle belanghebbenden de handen vasthouden en de ogen sluiten om eerst in rust met elkaar in contact te komen. Op het eerste gezicht een hilarische oplossing, maar met een belangrijke kern. Om nader tot elkaar te komen moet je elkaar wel kunnen horen en begrijpen.

Mooi om te zien met welke ambitie en energie deze verse publieke professionals van start gaan in het publieke domein. Vanuit Rijkswaterstaat’s Koers 2020 worden alle trainees ook van harte uitgenodigd om hun eigen talenten in te brengen in de organisatie. Wij wensen ze een bijzonder succesvolle start van hun carrière bij deze prachtige organisatie.

De energie van Metropool

Uitreiking Metropool Master of City Administration (juli 2012)

“Heb je nog interesse in deelname aan Metropool?” Het was een regenachtige maandagochtend en destijds besefte ik nog niet hoe dit telefoontje mijn leven op een hele positieve manier zou beïnvloeden. In een groep van 15 ambitieuze, leergierige ambtenaren uit de G4 ben ik binnen Metropool VIII in ruim twee jaar overspoeld met kennis over grootstedelijke problematiek en de nieuwste inzichten over het denken over openbaar bestuur. Nog waardevoller dan dat is dat de docenten stuk voor stuk toppers binnen hun vakgebied zijn en dat kritisch en creatief denken wordt gestimuleerd. De workshop Op weg naar de Ideale Ambtenaar is één van de meer tastbare opbrengsten die deze tijd mij gegeven heeft. Samen met Bas van Leeuwen, een mede-Metropoler, heb ik de workshop inmiddels voor meer dan 1500 mensen mogen verzorgen.  Beweging creëren, aanzetten tot nadenken en een beetje prikkelen. Bestuurskunde – en het vak van ambtenaar – laten leven. Dat is wat we willen bereiken en afgaande op de reacties van de deelnemers lukt dat aardig.

8 maart 2018 was weer een bijzondere dag. Metropool is inmiddels toe aan leergang XV en ons is gevraagd om onze workshop te komen geven voor de huidige deelnemers. In de avonduren, na een lange dag vol training over onderhandelen, in een te klein zaaltje met slechte akoestiek. Maar wat een geweldige sfeer! 17 man en vrouw sterk. Beleidsadviseurs en managers die hun sporen bij de gemeenten Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht al behoorlijk verdiend hebben en die nu een volgende stap willen zetten. Slimme ambtenaren die hun werk met plezier doen en bereid zijn daar flink in te investeren met tijd en energie. Het Metropool-gevoel had me weer meteen te pakken. Ik betrapte mezelf er op met een grote glimlach in de trein naar huis te zitten. Het is echt een voorrecht om in zo’n stimulerende omgeving over jouw rol als ambtenaar te mogen nadenken. En het nog geweldiger dat wij daar met onze workshop een beetje aan mogen bijdragen.

Gemeenteraadsverkiezingen 2018: wees als ambtenaar optimaal voorbereid

Nog maar een paar maanden tot de nieuwe verkiezingen op gemeentelijk niveau. Op 21 maart 2018 wordt bepaald welke politieke partijen, raadsleden en bestuurders de komende jaren een belangrijke stempel gaan drukken op het lokale beleid van meer dan 400 gemeenten in Nederland.

Voor veel beleidsambtenaren is het een drukke en spannende tijd. Wat gaat de nieuwe politieke realiteit betekenen voor het te voeren beleid? Op welke manier kun je jouw kennis en expertise inzetten om een positieve bijdrage te leveren aan het proces van nieuwe beleidsvorming? Hoe ga je om met dilemma’s die je kunt ervaren in het contact met je nieuwe wethouder? Hoe creëer je optimaal draagvlak binnen de ambtelijke organisatie voor jouw goede ideeën?

Leuke middag, inspirerend. Laat je denken over wat er bij jezelf past.

Een goede voorbereiding op deze hectische – en vaak leuke en uitdagende – periode is het halve werk. Daarom bieden we nu een workshop van een dagdeel aan waarin we in relatief weinig tijd met jouw team of afdeling een plan ontwikkelen om klaar te zijn voor de gemeenteraadsverkiezingen  en de gevolgen die deze hebben voor jouw werk.

Op Weg naar de Ideale Gemeenteambtenaar 2018 kun je nu boeken via ons inschrijfformulier. Ook kun je als je meer wilt weten over de mogelijkheden voor een maatwerk aanbod contact opnemen. Dan belt Ronald of Bas je zo snel mogelijk terug. De workshop kan in-company of op een externe locatie worden gegeven.

Heel positief ervaren. Energie van gekregen!

 

Aanstormend talent

Deze week is een nieuwe groep trainees begonnen bij Rijkswaterstaat. Deze nieuwe talentvolle ambtenaren worden in hun eerste dagen bij de overheid meteen op een goede manier vastgepakt. Het introductieprogramma bestaat uit onder andere uit teambuildingsactiviteiten, kennismaking met de structuur en cultuur van de organisatie en informatieve werkbezoeken in het veld. Rijkswaterstaat realiseert zich als organisatie dat de wereld continue aan verandering onderhevig is en dat dit ook invloed heeft op de manier waarop zij haar rol in de samenleving in moet vullen.

Met Koers2020 heeft de organisatie een duidelijke visie op de toekomst. In deze visie wordt bijvoorbeeld stilgestaan bij de belangrijkste opgaven van de overheid voor de komende jaren, maar ook is er aandacht voor de mens achter de medewerker. Wat drijft iemand om als ambtenaar bij Rijkswaterstaat te willen werken en hoe kan de organisatie inspelen op deze drijfveren en gebruik maken van de kwaliteiten van medewerkers?

In deze context is het natuurlijk ontzettend leuk om op de laatste dag van hun introductie de workshop Op weg naar de Ideale Ambtenaar met de trainees te mogen doen. Tijdens een bijeenkomst van drie uur is theorie aan praktijk gekoppeld en zijn verschillende denkrichtingen verkend over wat het betekent om de best mogelijke ambtenaar te zijn. Ondanks de zeer beperkte werkervaring in de publieke sector wordt duidelijk dat de trainees hele duidelijke opvattingen hebben over de rol van de overheid in relatie tot de samenleving.  Verder vallen hun drive en motivatie op om op een eigentijdse manier bij te dragen aan het succes van Rijkswaterstaat. Deze jonge, nieuwe ambtenaren gaan de komende twee jaar met veel energie als individu en als groep ontdekken wat het voor hen betekent om de ideale ambtenaar te zijn.  Afgaande op de reacties na afloop hebben we met deze workshop een leuke en nuttige bijdrage mogen leveren aan de start van dat proces. Nu gaat het echte werk beginnen!

Westland en Delfland on the move

De Zwethburg, De Lier (gemeente Westland)

Wat een heerlijke dag in De Lier! Een stralende zon, blauwe lucht en een schitterende locatie. Leden van het management van de gemeente Westland en het hoogheemraadschap van Delfland komen met enige regelmaat bij elkaar om gezamenlijk na te denken over hun gedeelde uitdagingen en vandaag  hebben ze deelgenomen aan een interactieve inspiratiesessie Op weg naar de Ideale Ambtenaar. Beide organisaties zijn volop in ontwikkeling. Structuren worden onder de loep genomen, nieuwe eigentijdse kantoren zijn in aantocht en de eigen rol in een veranderende samenleving wordt onderzocht.

Wat betekent het om een goede ambtenaar te zijn en hoe kun je je eigen handelen effectiever maken? In sneltreinvaart  hebben de Zuid-Hollandse ambtenaren de ontwikkeling in het denken over het openbaar bestuur, en dan vooral het beeld van de ideale ambtenaar, sinds de intrede van de bureaucratie van Max Weber besproken.

Een leuke, energieke middag die afgesloten is met hoogstaand creatief vertoon. Aan de hand van een fictieve casus zijn de managers in de huid gekropen van drie verschillende ideaaltypische ambtenaren: de public administrator, public manager en public value creator. Een keer niet relativeren en afwegen, maar gewoon lekker regels en procedures volgen, of juist op de ondernemende toer of met de hele gemeenschap in gesprek. Een klacht van een bewoonster over problemen met de waterafvoer rond haar woning is op heel uiteenlopende wijzen afgehandeld. De afzonderlijke benaderingen zijn soms ludiek, maar een slimme combinatie van de drie zou een glimlach op het gezicht van de denkbeeldige Westlandse burger toveren.

 

Ronald Derks & Bas van Leeuwen